Primera P12 Sürüş Sırasında Stop Etme: Krank/Kam Sensörleri ve Elektrik Şase Kontrolleri
Seyir halindeyken veya kırmızı ışıkta dururken motorun aniden, hiç silkelemeden kontak kapatılmış gibi stop etmesi. 10–15 dakika soğuyunca tek marşta tekrar çalışma. QG16DE, QG18DE ve QR20DE motorlarda krank (CKP) / kam (CMP) sensörleri ve şase kablolarının ayırıcı teşhisi.
Belirtiler / Semptomlar
- •Otoyolda 80–100 km/s hızla seyrederken veya kavşakta durmak için debriyaja/frene basıldığında motorun hiçbir sarsıntı, tekleme veya patırtı yapmadan anında stop etmesi.
- •Motor stop ettiği anda gösterge tablosundaki tüm lambaların (Akü, Yağ, Arıza) yanması, direksiyonun aniden sertleşmesi ve fren şişmesi.
- •Stop ettikten hemen sonra marşa basıldığında marş motorunun güçlüce dönmesi ancak motorun kesinlikle ateşleme almayıp çalışmaması.
- •Aracı yol kenarına çekip kaputu açtıktan ve yaklaşık 10–15 dakika motorun soğumasını bekledikten sonra marşa basıldığında motorun hiçbir şey olmamış gibi tek marşta çalışması.
- •OBD tarayıcısında P0335 (Crankshaft Position Sensor Circuit) veya P0340 (Camshaft Position Sensor Circuit) arıza kodunun kaydedilmesi.
Muhtemel Nedenler
- •Krank Mili Konum Sensörü (CKP) veya Eksantrik Mili Konum Sensörü (CMP) içerisindeki Hall-effect entegre devresinin motor çalışma sıcaklığıyla (90°C+) genleşerek dahili devre hattını kesmesi; motor soğuyunca temasın tekrar sağlanması.
- •Akü eksi kutbundan şasiye ve şasiden motor bloğuna inen ana şase kablolarının (engine ground straps) oksitlenmesi veya cıvata diplerinin paslanarak sensör referans voltajını bozması.
- •Daha önce takılmış kalitesiz yan sanayi (tamamı siyah plastik gövdeli) krank sensörlerinin sıcaklık dayanımını yitirerek 1–2 ay içinde bozulması.
- •Motor bölmesindeki ECM ana güç rölesinin (Engine Control Relay) iç kontaklarının ark yaparak ısındığında elektriği kesmesi.
Kime uygulanır?
Bu hayati güvenlik sorunu Primera P12'nin özellikle en yaygın benzinli motorları olan 1.6L QG16DE, 1.8L QG18DE ve 2.0L QR20DE için geçerlidir.
QG motorlarda krank sensörü motor bloğunun arka tarafında (marş motorunun hemen altında/arkasında), eksantrik sensörü ise motorun sağ üst kısmında (silindir kapağının volan tarafı ucunda) yer alır. İki sensör mekanik ve elektriksel olarak birbirinin tamamen aynıdır (birbirleriyle yer değiştirebilir).
İlk 3 güvenli kontrol (Yolda Kaldığınızda Ne Yapmalısınız?)
- 1. Güvenli Durma ve Soğuma Testi: Motor aniden stop ettiğinde fren hidrovakumu 1-2 basışta biteceği için panik yapmadan el freni desteğiyle aracı güvenli bir bankete çekin. Kaputu açın ve 15 dakika bekleyin. Motor bloğu ılındığında araç tek marşta çalışıyorsa, arıza %95 ihtimalle krank/kam sensörünün termal kesme (thermal cutoff) yapmasıdır.
- 2. Marş Anında Devir İbresi Kontrolü: Motor çalışmadığı esnada marşa basarken gözünüzü devir saatine dikin. Marş motoru dönerken devir ibresi 150–200 devir civarında hafifçe kıpırdıyor mu, yoksa sıfıra mı çakılı? Eğer ibre kesinlikle sıfırdan oynamıyorsa ECM krank sensöründen hiçbir devir sinyali alamıyordur.
- 3. Sensör Takas (Swap) Teşhisi: QG motorlarda eksantrik sensörü ile krank sensörü aynı parça numarasına sahiptir. Eksantrik sensörü üstte olduğu için 2 dakikada sökülür. İki sensörün yerini değiştirin. Eğer stop etme arızası şekil değiştirip geç çalışma veya yüksek devirde gaz kesmeye dönüştüyse, arızalı sensör tespit edilmiş olur.
Neden olur? (Termal Kesme Mekanizması)
Krank sensörü motorun volan dişlisindeki manyetik yarıkları okuyarak ECM'ye pistonların tam milisaniyelik konumunu iletir. ECM bu sinyal olmadan ne bujiyi ne zaman ateşleyeceğini ne de enjektörü ne zaman açacağını bilemez. Bu nedenle krank sinyali 1 milisaniye bile kesilirse motor anında stop eder.
Sensörün içinde manyetik çekirdek ve mikroskobik silikon bir entegre bulunur. Yıllar boyunca yüzbinlerce kez 20°C ile 100°C arasında ısınıp soğuyan bu sensörün plastik gövdesi ile iç devre telleri arasındaki lehim noktaları mikron seviyesinde çatlar.
Motor ısındığında gövde milimetrenin yüzde biri kadar genleşir ve lehim bacağı birbirinden ayrılır. Sinyal sıfıra düşer, motor durur. Kaput açık bekleyip motor 60°C'ye soğuyunca metal büzüşür, temas yeniden sağlanır ve araba çalışır. Bu döngü sensör yenilenene kadar tekrarlar.
Doğrulanmış tamir ve servis yaklaşımı
Sensörlerin Çift Olarak Yenilenmesi (Tavsiye Edilen): Krank sensörü ile eksantrik sensörü aynı yaşta ve aynı ısıl yorgunluktadır. Biri bozulduğunda diğerinin de kısa süre sonra bozulması çok yaygındır. İki sensörün de aynı anda yenilenmesi kalıcı huzur sağlar.
KRİTİK PARÇA UYARISI (Metal Gövde vs Plastik): Nissan, bu arızanın sıklığı nedeniyle sensörleri revize etmiştir. Orijinal güncellenmiş Nissan sensörlerinin (Hitachi üretimi) ön gövde ucu komple metal kaplamadır. Piyasada 300–400 TL'ye satılan tamamen siyah plastik gövdeli ucuz yan sanayi sensörler motor sıcağına dayanamaz ve 1–2 ay sonra aynı arızayı tekrarlar. Mutlaka metal burunlu orijinal veya OEM Hitachi sensör takılmalıdır.
Şase Noktalarının Zımparalanması: Akü eksi kutup başından motor kulağına ve şanzıman gövdesine inen kalın örgülü şase kablolarının cıvataları sökülür. Oksit ve pas zımparalanarak parlak metale ulaştırılır; bakır gres sürülerek sıkılır. Şase voltaj düşüklüğü sensör sinyallerini parazitlendirir.
Kullanıcı deneyimlerinde neler bildirilmiş?
Nissan Club Türkiye ve DonanımHaber P12 başlıklarında en çok korkutan arızadır; çünkü sol şeritte 100 km/s hızla giderken motorun aniden kapanması ve direksiyonun ağırlaşması sürücülerde büyük panik yaratır.
Kullanıcılar torpidoda yedek bir 10 mm anahtar ve yedek bir orijinal sensör taşımanın P12 sahipliğinde hayat kurtardığını, yol kenarında 10 dakikada sensörü değiştirip çekici masrafından kurtulduklarını aktarmaktadır.
Bazı araçlarda sadece motor şasesinin kopuk olması sebebiyle sağlam sensörlerin bile arıza verdiği, ilave bir kalın şase kablosu çekildikten sonra stop etmelerin tamamen bittiği bildirilmiştir.
Ne zaman ustaya gidilmeli?
- Krank sensörü motorun arka alt kısmında kaldığı için alttan lifte kaldırmadan el girmesi zor olabilir; uygun kriko ve sehpanız yoksa değişim için lifte çıkılmalıdır.
- Yeni orijinal sensör takılmasına ve şaseler temizlenmesine rağmen stop etme devam ediyorsa (ECM beyin rölesi veya motor tesisatında kablo kırığı şüphesi).
- Arıza kodu zincir uzamasıyla ilişkili faz kayması (P0335/P0340 zincir uzaması) kaynaklıysa.
Doğrulanmış Kaynaklar ve Referanslar
- OEM Servis El Kitabı (FSM)Nissan Primera P12 ESM — Section EC (Engine Control System - QG Engine)(EC-QG: DTC P0335 Crankshaft Position Sensor (POS) and DTC P0340 Camshaft Position Sensor (PHASE))
- Topluluk / ForumNissan Club Türkiye — P12 Seyir Halinde Stop Etme ve Krank Sensörü ÇözümüKaynağı İncele →
- Topluluk / ForumNissan Primera Owners Club (NPOC UK) — P12 Engine Cutting Out Whilst Driving FixedKaynağı İncele →
